کاروانسراهای معروف همدان


     
در همدان کهن به لحاظ شرایط آب و هوای بسیار سرد همواره در معماریهای قرون گذشته مسقف نمودن اماکن عمومی مانند بازارها و کاروانسراها از اصول معماری بوده است


گذرها :
گذر نیز بازارچه مفصل تری بود در تقاطع چند کوی ( محل) وجود داشت که از معروفترین آنها می توان : سر گذر د باغخانه را نام برد.
کاروانسرا ها :
کاروانسراها بناهای وسیعی هستند که تعداد زیادی دکان را در بر می گیرد و معمولا مجاور یا متصل به بازار ساخته شده اند وجزئی از آن محسوب می شوند واز مراکز مهم اقتصادی می باشند.
اکثر کاروانسراهای مهم همدان نیز یادگار زمان قاجاریه می باشند.
چندین منظور در بنای آنها بوده بدین معنی که در دو طبقه ساخته شده از طبقات پائین به عنوان دکان (‌حجره )‌و دفتر امورتجاری استفاده می شدو طبقه فوقانی انبارهائی برای تگهداری کالا بود که بعدها از این طبقه برای دفتر تجاری نیز استفاده می شد.
همچنین محوطه های سرپوشیده ای در جنب کاروانسرا یا زمینی در گوشه ای از آن به عنوان طویله برای نگهداری شتر واسب و الاغ می ساختنند . بعضی از صاحبان کاروانسراهای بزرگ در محلات دیگری ساختمانهائی داشتند که از آن برای نگهداری چهارپایان و محل بیتوته کاروانیان استفاده می کردند0
بعد از تخلیه کالاها عمله کاروان و ستوران را به اماکن هدایت می نمودند. به این بناها نیز کاروانسرا می گویند. تجار عمده و صاحبان سرمایه کالاهای خود را توسط دلالان و بنکدارن در سطح شهر یا سایر بلاد پخش می کردند و بوسیله همان افراد نسبت به خرید امتعه صادراتی اقدام می نمودند و خود نیز با دلالان و تجار کشورهای اروپائی و امریکاو آسیائی که خواستار خرید
کالاهائی نظیر فرش و چرم و غیره بودمد مستقیما"‌ارتباط برقرار می کردند. کاروانسراها محل تجمع عمومی
افرادی بود که در ارتباط با کار تجارت مشغول بودندو کالاهای خود را عرضه می نمودند ودائما" در جنب و جوش
بودند . اقتصاد پویای همدان سبب گردید که تعداد قابل توجهی کاروانسرا در آن احداث شود به طوری که ( ویلیام جکسن) عده کاروانسراهای همدان را بیشاز پنجاه ذکر نموده و نوشته است که این کاروانسراها از جهت اشیاء و ادوات مورد لزوم گروه بیشمار بازرگانان و زواری که از این شهر می گذرند در جنب و جوشند و کارشان سخت
پر رونق است . برخی از کاروانسراها در ایام مخصوص محل برگزاری روضه خوانی بود ودر ایام محرم حرکت دستجات طوری تنظیم می گشت که از دوسه کاروانسرا بگذرد و در آنجا از عزاداران استقبال و پذ یرائی می کردند و تجار نامی کاروانسراها بانی مخارج این مراسم بودند.
بنا به استقصائی که توسط راقم سطور به عمل آ«د تعداد120 کاروانسرا در شهر همدان شناسائی گردید که معتقدم تعداد آنها از این هم بیشتر بوده است زیرا در پی خیابان کشی ها گذشت ایام و احداث بناهای مسکونی به جای آنها از اوایل پهلوی تا به امروز اسامی بسیاری از آنها به بوته فراموشی افتاده است

/ 3 نظر / 103 بازدید
عمو اروند

عکسی که سالها پیش از در کاروان‌سرای حاج صفرخان در فیس‌بوک، صفحه‌ی همدان گذاشتم با آقائی بنام گروسین آشنا شدم. گفتم نام خانواده‌گی بنظرم آشناست و شرحی دادند که معلوم شد، پسر آقای هادی گروسین هستند. و سپس از پژوهش‌های ایشان نامبردند و من بدینجا کشیده‌شدم تا بیشتر با کارهای فرهنگی این هم‌شهری و هم‌کار پیشین آشنا شوم.

سما

با سلام از مطلب خوب شما در پژوهشی اسفاده شد متشکرم

همدان در حدود 151 سرا و کاروانسرا داشته است