مصطفی نوروزی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ مصطفی نوروزی
آرشیو وبلاگ
      همدان پایتخت تاریخ و تمدن (پژوهشهای فرهنگی اجتماعی سیاسی استان همدان)
آقای آخوند؛ عالم گمنام و عارف ناشناخته+تصویر نویسنده: مصطفی نوروزی - ۱۳٩٠/٥/٤
آقای آخوند؛ عالم گمنام و عارف ناشناخته+تصویر
رویتر گزارش داد: «هنگامی که پلیس سعی می‌کرد از به آتش کشیدن یک منطقه ممنوعه به وسیله گروهی از مردم جلوگیری کند، شانزده نفر مجروح شدند… منابع مذکور گفتند که هنگام وقوع این حادثه صدای تیراندازی شنیده‌ شده است. حادثه هنگامی آغاز شد که جمعی از مردم قصد داشتند در مراسم عزاداری یک رهبر مذهبی به نام آیت الله ملاعلی آخوند همدانی شرکت کنند.»

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی همدان پرس؛ به بهانه سی و سومین سالروز ارتحال مرحوم حضرت آیت الله العظمی آخوند ملاعلی معصومی همدانی (ره ) در این گفتار قصد داریم با بیان زندگینامه علمی و سیاسی آیت الله آخوند ملاعلی همدانی به پیامدها و تاثیرات رحلت ایشان بر مبارزات انقلابی مردم ایران و به ویژه شهر همدان پرداخته و گوشه از تاریخ انقلاب اسلامی را مورد بازخوانی و  کاوش قرار دهیم.

مرحوم آخوند ملاعلی همدانی در دوازدهم ربیع الاول سال 1312هجری قمری (1274هجری شمسی) در روستای وفس شهرستان رزن از بخش سردرود استان همدان زاده شد. پدر وی محمد ابراهیم نیز همانند دیگر مردمان روستا به کار زراعت و کشاورزی اشتغال داشت.علی دوران کودکی و اوایل عمر را در زادگاه خویش به فراگرفتن مبادی علوم اسلامی پرداخت. سپس برای ادامه تحصیل به همدان آمد و به مدت پنج سال از محضر بزرگان و اساتیدی چون عالم عارف شیخ عمادالدین علی گنبدی کسب فیض نمود.

او با وجود فقر شدید و تحمل مشقات بسیار توانست علوم ادبی، صرف و نحو، منطق، معانی بیان و  فقه را در همدان فراگرفته و سپس جهت کسب دانش از محضر اساتید مبارز راهی تهران شود. وی در آنجا از حلقه درس آقا میرزا محمود وآخوند ملاعلی عبدالنبی نوری استفاده بردو قسمتی از فقه و اصول را در محضر آیت الله حاج شیخ محمد رضا تنکابنی فراگرفت. در طول اقامت پنج ساله‌ در تهران او به تحصیل علم کلام، فلسفه، علوم ریاضی و هیات نیز اهتمام داشت.


عده ای از بزرگان و روحانیون همدان در منزل آیت الله بنی صدر در سال 1330
از راست نشسته 1- آقای آخوند 2- سید موسی خوانساری 3- فلسفی 4- شاهنجوینی 5- آیت الله بنی صدر 7- احتمالا شیخ باقر مهاجرانی 8- شیخ رضا انصاری و ایستاده از راست 1- سید مجید افتخاری 4- شیخ احمد رحمانی

آخوند ملاعلی همدانی در سال 1340.ق جهت تکمیل تحصیلات حوزوی رهسپار قم گردید و به مدت پانزده سال در حوزه علمیه این شهر نزد اساتید مشهوری همچون حاجی آخوند هیدجی و حاج شیخ عبدالکریم حائری به تکمیل معلومات خویش پرداخت.او در این سالها در فقه و اصول، منطق، بیان، فلسفه و زبان عربی ذخایر گرانبهایی اندوخت و تا آنجا پیش رفت که جزء شاگردان ممتاز مرحوم شیخ عبدالکریم حائری گردید، به نحوی که آن مرحوم به خاطر حافظه قوی آخوند، به او لقب کتابخانه سیار داده بود.از نکات جالب توجه در خصوص سالهای اقامت آخوند ملاعلی همدانی در قم می توان به هم دوره و هم مباحثه بودن وی با امام خمینی (ره) اشاره کرد. آخوند در قم مجلس درس پر رونقی داشت که قسمت عمده آنرا تدریس سطح در برمی‌گرفت.



در سال 1315.ش وی بنا به درخواست مردم همدان و سفارش مرحوم حاج شیخ عبدالکریم حائری به همدان آمد و در «مدرسه کوچک» همدان که بعد به «مدرسه آخوند» معروف گردید مشغول تدریس شد. آخوند ملاعلی از آن ایام تا خاتمه دوران حیات خویش سرپرستی حوزه علمیه همدان را عهده دارو به عنوان یکی از مجتهدین بزرگ غرب کشور مطرح بود. پس از سقوط حکومت رضا شاه در شهریور 1320‌.ش وی مدرسه محمد حسین ابن احمد مختارانی، متخلص به مجرم همدانی را که به صورت مخروبه درآمده بود تعمیر کرد وکتابخانه مجهز و بزرگی که اکنون به کتابخانه «آخوند» یا «غرب» معروف است با پانزده هزار جلد کتاب نفیس و خطی جهت استفاده طلاب و دانش پژوهان دائر نمود.

مرحوم آخوند که در دوران حیات خود فعالیتهای اجتماعی، مذهبی و سیاسی برجسته‌ای داشت، در زمینه تربیت طلاب و جویندگان علم نیز از کارنامه درخشانی برخوردار بود. از برجسته‌ترین شاگردان وی می‌توان به آیت الله  طالقانی و شهید مفتح اشاره کرد.وی علاوه بر تدریس و اداره حوزه علمیه، از ذوق شاعری نیز بهره‌مند بود و اشعاری با تخلص «فنا» می‌سرود. در زمینه فعالیتهای اجتماعی و مذهبی نیز می‌توان به کمک و اختصاص وجوهات دینی از طرف وی به زلزله زدگان در سال 1336.ش اشاره کرد. آیت الله آخوند همچنین در سال 1342.ش طی اعلامیه‌ای از مردم همدان خواست که به ساخت ضریح مرقد حضرت ابوالفضل(ع) کمک نمایند. ایشان علاوه بر اختصاص مبلغ قابل توجهی به این امر هنگام انتقال ضریح مذکور به عتبات عالیات از مسیر همدان تا سی کیلومتری این شهر در معیت مردم به استقبال ضریح رفت.

با شروع نهضت اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی(ره)، آیت الله آخوند همدانی نیز همراه با امام و مردم  وارد صحنه مبارزات گردید. رابطه وی با امام علاوه بر این دوره، ریشه در سالهای تحصیل و طلبه‌گی داشت که  بعد از آن نیز به طور دائم این دو بزرگوار با یکدیگر در ارتباط بودند. به عنوان مثال آخوند ملاعلی همدانی در جریان تصویب لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی ضمن مخالفت با لایحه مذکور و تلاش جهت تهیه اعلامیه روحانیون همدان علیه آن، به طور مستمر با امام نیز در تماس بود.



به دنبال دستگیری و زندانی شدن امام (ره) توسط مامورین رژیم در سال 1342 آخوند ملاعلی همدانی به همراه آیت الله بنی صدر جهت همکاری و هماهنگی با روحانیون کشور برای رهایی امام (ره) به تهران مهاجرت نمود. ایشان ضمن شرکت در جلسات روحانیون تهران اعلامیه‌های صادره از سوی آنان را امضاء کرد اما پس از چندی ساواک با زور و تهدید وی را به همدان بازگرداند.در تمام مدتی که امام خمینی در تبعید ترکیه و عراق به سر می برد، آیت الله آخوند همدانی ضمن تداوم تماس با ایشان از طریق زائرین، به وسیله تلگراف نیز از اوضاع و پیامهای امام مطلع می شد.

شاه در سال 1345.ش برای جلب نظر مردم و تظاهر به دینداری اقدام به چاپ قرآن پهلوی یا آریامهری نمود و سعی کرد از طریق شهربانی قرآن مذکور را برای تمام روحانیون طراز اول ایران ارسال کند. آیت الله آخوند همچون بسیاری از علمای کشور از تحویل آن خودداری کرده از آنجایی که از سوی محمدرضا قوام فرماندار وقت همدان در این خصوص تحت فشار بود به عنوان اعتراض به مشهد مهاجرت و در منزل آیت الله میلانی اقامت گزید.

آیت الله آخوند ملاعلی معصومی همدانی که در همدان و غرب کشور از محبوبیت ویژه ای برخوردار بود در شانزدهم تیرماه 1357 جهت معالجه کلیه به لندن مسافرت نمود. اما بعد از مدتی در در 31 تیرماه 1357 در شهر لندن در گذشت و پیکر مطهرش به ایران و سپس همدان منتقل شد. در تهران و همچنین مسیر انتقال پیکر آن مرحوم به همدان از جنازه وی تشییع باشکوه و عظیمی به عمل آمد.

در مراسم تشییع جنازه آیت الله آخوند که بزرگترین تظاهرات علنی علیه رژیم در همدان تا آن زمان بود، شیشه چند بانک و مشروب فروشی با سنگ و چوب شکسته شد و در جریان تظاهرات دو نفر به اسامی فرج الله پهلوانی شورینی و جمشید شرفخانی به شهادت رسیدند. دو نفر دیگر نیز به نامهای ولی الله ملکی و محمود قادری  مجروح و در بیمارستان بستری شدند.تظاهرات مردم همدان به حدی شدید بود که حتی مطبوعات و رادیوهای خارجی نیز آنرا منعکس نمودند. رویتر دراین باره گزارش داد: «هنگامی که پلیس سعی می‌کرد از به آتش کشیدن یک منطقه ممنوعه به وسیله گروهی از مردم جلوگیری کند، شانزده نفر مجروح شدند… منابع مذکور گفتند که هنگام وقوع این حادثه صدای تیراندازی شنیده‌ شده است. حادثه هنگامی آغاز شد که جمعی از مردم قصد داشتند در مراسم عزاداری یک رهبر مذهبی به نام آیت الله ملاعلی آخوند همدانی را شرکت کنند.»

روزنامه لیبراسیون چاپ پاریس در مقاله‌ای تحت عنوان کشته شدن 15 نفر در ایران نوشت: «به مناسبت مراسم تدفین یک مقام روحانی، صد هزار نفرگرد هم آمدند و شعارهای ضد رژیم بر زبان آوردند. تظاهرکنندگان به کلانتری‌ها حمله کرده و شیشه‌های برخی از مغازه‌ها و اقامتگاه‌ها را شکستند. در این وقایع 15 نفر کشته شدند.»

بدین ترتیب با رحلت آیت الله آخوند نخستین خیزشهای آشکار مردم علیه رژیم پهلوی نمایان‌تر شد. رحلت ایشان جو اختناق و وحشت را از جامعه زدود و پیوند استواری بین اقشار مختلف مردم ایران پدید آورد. برای اولین بار افراد مختلفی از شهرهای ایران در یک تظاهرات متحد علیه رژیم به همراه انقلابیون شرکت کردند. از سوی دیگر  برگزاری مجالس عزاداری و ختم از طرف مراجع و انقلابیون به مناسبت درگذشت آخوند ملاعلی همدانی به  بهانه‌ای برای بسیج توده‌های مردم، تظاهرات علیه رژیم، قرائت اطلاعیه و پیامهای امام و افشاء‌گری هرچه بیشتر در مورد اعمال ضد انسانی حکومت پهلوی تبدیل گردید.

گزارش: ابوالفتح مومن
عکس: آرشیو سازمان اسناد و کتابخانه ملی منطقه غرب کشور(همدان)

  نظرات ()
مطالب اخیر هشدار رضایی به عربستان/ باید برای آزمون آزادی منطقه آماده باشیم خجسته خبر داد: بررسی طرح استانی شدن انتخابات خارج از نوبت مرد یادآور شین‌آباد از همدان تلاش خود را آغاز کرده است." با طرح استانی شدن انتخابات موافق هستم دولت در آخرین اظهارات نظر خود پایان پروژه‌ها را به سال 94 موکول کرد طرح استانی شدن انتخابات مجلس فرماندار کبودراهنگ در کارگروه سلامت و امنیت غذایی: پزشکان به روستاهای محروم برون آیت‌ا... هزاوه‌ای همدانی در خاک آرمید بیشتر تهرانی ها دچار بیماری افسردگی هستند نعمتی سخنگوی هیأت رئیسه شد
کلمات کلیدی وبلاگ انتقال پایتخت (۳٢) پایتخت آینده ایران (۳۱) همدان (٢۸) تاریخ همدان (۱۳) تقصیمات کشوری (۸) ایجاد استان جدید (٦) زمان انتقال پایتخت سیاسی از تهران (٦) مشاهیر (٦) ادبیات (٥) تپه باستانی (٥) فرمانداری (٤) آداب و رسوم (٤) مذهبی (۳) فرهنگ (۳) نام جای (۳) سمنان (۳) زلزله تهران (۳) امیر خجسته (۳) کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس (۳) گزینه های انتقال پایتخت (۳) راههای کشور (۳) طرح استانی شدن انتخابات مجلس (۳) موافقان و مخالفان طرح استانی شدن انتخابات مجلس (٢) نقش اقوام در انتخابات (٢) رئیس کمیسیون امور شوراهای مجلس (٢) علیرضا خسروی نماینده سمنان،‌مهدی‌شهر و سرخه (٢) راه آهن غرب کشور (٢) موقعیت همدان (٢) آزاد راههای کشور (٢) آثار تاریخی همدان (٢) هکمتانه (٢) تپه مصلی (٢) خراسان (٢) اراک (٢) شهرستان (٢) ساوه (٢) عرفان (٢) تبریک (٢) مجلس (٢) عید (٢) تهران (٢) جغرافیا (٢) پرند (٢) سبزوار (٢) نتایج (۱) کوریجان (۱) عید نوروز (۱) آرامگاه (۱) آش (۱) روزنامه (۱) طبس (۱) نوروزی (۱) غدیر (۱) تغذیه (۱) اصفهان (۱) نقشه (۱) گردشگری (۱) وزیر آموزش و پرورش (۱) مناسبت (۱) بحرین (۱) مازندران (۱) انتخابات (۱) دختر (۱) رمضان (۱) عکس (۱) کتاب (۱) شاهرود (۱) طنز (۱) انتخابات مجلس (۱) داستان (۱) زراومند (۱) هادی گروسین (۱) دریاچه باستانی همدان (۱) ترک و آذری (۱) هابیل چگنی (۱) فرش همدان (۱) نواحی فرش بافی (۱) انواع فرش (۱) دهستان (۱) موسیقی بومی همدان (۱) موسیقی آذری همدان (۱) موسیقی کردی همدان (۱) موسیقی لری همدان (۱) خانه تاریخی (۱) پوستی زاده (۱) آخوندملاعلی همدانی ره (۱) آیت‌الله بهاری (۱) تنکابن (۱) عکس قدیمی (۱) سعید افقی (۱) اجرای نمایش (۱) پایگاه اطلاع رسانی دولت (۱) جمعیت (۱) بازار همدان (۱) کاروامسراهای همدان (۱) بوعلی سینا (۱) موزه (۱) ابن سینا (۱) ملایر (۱) همه کسی (۱) بخش (۱) امام جمعه (۱) شعر با گویش همدانی (۱) گویش همدانی (۱) شرح یک شعر به گویش همدانی (۱) حاجی بابایی (۱) مهدی چمران (۱) نمایندگان مجلس شورای اسلامی (۱) جستجوی راه حل (۱) انتقال هدفمند جمعیت از پایتخت به شهرستان (۱) استاندار همدان (۱) ملت ما (۱) احسان قنبری (۱) اخبار همدان (۱) شهر جدید حورا (۱) آیت الله بنی صدر (۱) آخوند ملاعلی همدانی (۱) شیخ باقر مهاجرانی (۱) تهران کوتاهترین پایتخت دنیا (۱) کمیته اضطراری فجایع طبیعی (۱) فرماندار کبودراهنگ (۱) محمد علی پور مختار (۱) انتخابات ریاست جمهوری یازدهم (۱) کرم رضا پیریایی (۱) بهروز نعمتی (۱) مقاله isi و isc (۱) کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس (۱) محمد ابراهیم الهی تبار (۱) نقش اقوام در انتخاب روحانی (۱) امین فضلی (۱) پایتخت را خُرد کنیم (۱) نقش سازمان زمین شناسی درانتخاب پایتخت (۱) مدیرکل دفتر بررسی مخاطرات زمین شناسی (۱) پژوهشگران جوان همدانی (۱) رییس باشگاه پژوهشگران و نخبگان واحد همدان (۱) مناطق کم لرزه (۱) دانش آموزات (۱) هاشمی مشاور رئیس جمهور مسئول مطالعه طرح انتقال پای (۱) راه و شهرسازی (۱) اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی (۱) معلون سیاسی امنیتی استاندار همدان (۱) طرح بررسی ساماندهی و تمرکززدایی از تهران (۱) هیأت رئیسه مجلس (۱) نماینده مردم اسد آباد درمجلس شورای اسلامی (۱) آیت‌ا هزاوه‌ای همدانی در خاک آرمید (۱) الزمات انتقال پایتخت (۱) تمرکز شدید و ازدحام جمعیت: (۱) نتیجه انتقال پایتخت چیست؟ (۱) باربد فرهادی (۱) کمیسیون عمران مجلس (۱) حمدجواد کولیوند (۱) عضو کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر تهرا (۱) راه‌آهن کرمانشاه (۱) علی نورزاد (۱) نماینده بهار و کبودراهنگ در مجلس شورای اسلامی (۱) استاندار قم (۱) اسد آباد (۱)
دوستان من پایگاه اطلاع رسانی بسیج سپاه انصار الحسین همدان فرمانداری همدان همدان پايگاه انصارالمهدی پايگاه ميعاد کوریجان دیار تاریخی کاغذ رنگی آیت الله نوری همدانی استان خوزستان شمالی دروازه های تاريخی همدان دانشگاه بوعلی سينا دانشگاه آزاد اسلامي اسدالله ربانی مهر-دامنه های الوند آقبلاق آقداق پرتال زیگور طراح قالب