مصطفی نوروزی
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ مصطفی نوروزی
آرشیو وبلاگ
      همدان پایتخت تاریخ و تمدن (پژوهشهای فرهنگی اجتماعی سیاسی استان همدان)
انتقال پایتخت، دیروز و امروز نویسنده: مصطفی نوروزی - ۱۳۸٩/۱۱/۸
 
جلسه شنبه این هفته مجمع تشخیص مصلحت نظام، تدوین سیاست‌های کلی در بخش آمایش سرزمین بود، این سیاست‌ها در نهایت با 6 بند کلی مورد تصویب قرار گرفت.
در این مصوبه به مواردی همچون «توسعه متوازن روستاها و شهرهای کوچک و پیشگیری از مهاجرت بی‌رویه به مراکز استان‌ها»، «انتخاب مکان‌های مناسب و استقرار مراکز زیست و فعالیت جهت اقدامات توسعه متوازن و همچنین مراکز حیاتی و حساس متناسب با ملاحظات اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، امنیتی و پدافند غیرعامل» و همچنین «ساماندهی سطوح خدمات و استقرار جمعیت در کشور با توجه به مدیریت سوانح طبیعی، حوادث، منابع آب و رعایت شرایط زمین‌شناسی جهت افزایش ضریب ایمنی تأسیسات زیربنایی و حیاتی و ابنیه مراکز جمعیتی و شهرها و روستاها» تأکید شد.
اما یکی از مهمترین مصوبه های مجمع جا به جایی تدریجی پایتخت است که مطابق این مصوبه «انتقال مرکز سیاسی کشور در مکان مناسب جهت بهبود و اصلاح استقرار جمعیت و فعالیت در کشور تا پایان چشم‌انداز» به یکی از سیاست‌های کلی نظام تبدیل شد.
گرچه فلسفه انتقال پایتخت در بسیاری از کشورها تجربه مثبتی قلمداد می شود و مدیران توانسته‌اند با تفکیک مرکزیت سیاسی و اقتصادی، برنامه‌ریزی‌های درستی در حوزه فعالیت گروه شهرنشینان انجام دهند، بگونه ای که در قرن اخیر دست کم 5 کشور سریلانکا، قزاقستان، استرالیا، پاکستان و برزیل پایتخت خود را تغییر داده‌اند. همچنین کشورهای هلند و سوئیس، پایتخت اقتصادی خود را از پایتخت سیاسی جدا کرده‌اند.
هرچند تاریخ این طرح در کشور به سال 64 بر می گردد، اما به‌‌دلیل پیچیده شدن مشکلات تهران این موضوع با چالش ها و نظریات مختلفی مواجه بوده است.
نخستین بحث جدی مربوط به انتقال پایتخت در سال 64 مصادف با دویستمین سال مرکزیت یافتن تهران مطرح شد. هر چند در آن شرایط -جنگ تحمیلی- این طرح ناتمام ماند، اما یکی از گزینه‌های مطرح برای انتقال پایتخت در آن سال‌ها، شهر مقدس مشهد بود که نسبت به تهران 800 کیلومتر دورتر از مرزهای خونین ایران و عراق قرار داشت.
اما با روی کار آمدن دولت سیدمحمد خاتمی و وقوع زلزله بم دوباره طرح انتقال پایتخت به میز بزرگ هیأت دولت بازگشت که مهمترین دلیل آن به خاطر فضای امنیتی، دودآلود تهران قلمدا شد.
برای این کار بودجه‌ای بیش از 12 میلیارد دلار احتیاج بود که دولت توان پرداخت سریع آن را نداشت.
بدین ترتیب بودجه 12 میلیارد دلار تأمین نشد و از این مبلغ حدود نیم میلیارد دلار در اختیار صنایع آلاینده‌ای همچون خودروسازی‌ها قرار گرفت، به این امید که تولیدات خود را بهبود بخشند و در کنار این بودجه،مبلغی نیز برای مدیریت بحران به شهرداری اختصاص داده شد.
بعد از روی کار آمدن دولت احمدی‌نژاد که تجربه 20 سال شعار انتقال پایتخت و اجرایی نشدن آن را پیش‌رو داشت، به جای انتقال پایتخت ترجیح داد، اهداف نزدیک‌تری را نشانه‌گیری کند که یکی از آنها تمرکز‌زدایی از تصمیم‌های اداری و انتقال دفاتر شرکت‌ها به مناطق عملیاتی بود.
اما تاملی کوتاه به مدیریت دولت نهم نیز نشان می‌دهد که این پروژه نیز تا به امروز بصورت کامل به اجرا نرسیده و طرح تمرکز زدایی همچون طرح انتقال پایتخت دولت رفسنجانی و خاتمی با شکست مواجه شده است.
در یک نگاه کل می توان پی برد که انتقال مرکز به نقطه دیگر به شکلی که اکنون مطرح است و پایتخت آینده حداقل تا ۵۰ سال آینده نباید جمعیتی بیش از ۲۵۰.۰۰۰ نفر داشته باشد، گره‌ای از مشکلات موجود را برطرف نخواهد کرد. لذا به نظر می رسد دولتمردان بیش از انتقال سیاسی مرکز باید به فکر برنامه‌ریزی برای انتقال ظرفیت‌های اقتصادی و تجاری تهران به جای دیگر باشند.
از سوی دیگر طرح انتقال پایتخت در واقع فرار از مشکلات شهر تهران محسوب شود که به یقین هیچ گاه با انتقال صرف پایتخت مسائل شهری حل نمی شود، ولی اگر مطالعاتی درباره تهران داشته باشیم متوجه خواهیم شد که این شهر دارای دو گسل بزرگ زلزله است که در صورت بروز زلزله بزرگترین فاجعه بشری را رقم خواهد زد و اگر به این مسایل، تخریب روانی و جمعیتی و بالا رفتن آمار جرم و جنایت و غیره را هم بیفزاییم از یک مسئله به یک بحران می رسد.
در واقع باز شدن دوباره این موضوع توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز در این امر نهفته است که با وقوع زلزله 4 ریشتری هفته پیش تهران باعث اهمیت یافتن مجدد این طرح شد.
حقیقت این است که پدیده هایی همچون آلودگی هوا، حاشیه نشینی، فاضلاب شهری، افزایش جمعیت، مهاجرت بی رویه، بحران ترافیک، با تجویز چند قرص یا تزریق چند ویتامین بهبود نخواهد یافت. بنابراین همه عوامل دست به دست هم می دهند، تا برای حل بحران تهران ضرورت این طرح بیشتر جلوه گر شود، تا حداقل با انتقال پایتخت به یک محل جدید و کم خطرتر اولا با به صفر رساندن رشد جمعیت و گسترش آن معماری و فرهنگی، اجتماعی آن را بازسازی و ثانیا برای ایمن تر کردن آن برنامه ریزی کرد.

مساله شهر تهران که علاوه بر مسائل مختلفی که در حال حاضر دارد، جمعیت بسیار زیاد و به همین دلیل مسائل گوناگون مرتبط با این جمعیت متمرکز در منطقه تهران نیز دارد. خطر زلزله نیز مزید بر علت است. البته نبود امکانات مورد نیاز برای چنین جمعیتی که در پایتخت زندگی می کند ضرورت رسیدگی به وضع تهران را حتی با انتقال پایتخت ضروری می نماید.

در مورد شهر تهران مسلم آن است که جلوی رشد جمعیت به ویژه از طریق مهاجرت باید گرفته شود. از سوی دیگر مساله تلاش برای کاهش ریسک های مختلف در شهر تهران ، از طریق کاهش آسیب پذیری، بهسازی و اجتنناب از مناطق پرخطر باید با جدیت دنبال شود.

مساله پایتخت جدید نیز ضرورتی برای آینده کشور است. ساخت پایتختی که با طراحی مناسب و مدرن، امکانات زیر بنایی مورد نیاز برای نسلهای بعدی در ان قابل تامین و قابل پیش بینی باشد، موجب افزایش فرصت برای کشور خواهد بود. از نظر معماری و طراحی شهری می توان شهری با هویت طراحی نمود که بر مینای سابقه ایرانی -اسلامی ما و هویت ملی و دینی شکل گیرد.

مناطقی با لرزه خیزی نسبی پائینتر در کشور وجود دارد که به عنوان پارامتری مهم برای تعیین محل پایتخت جدید باید در نظر گرفته شوند. البته پارامترهای مهم دیگری نظیر دسترسی، امنیت ، آب و هوا ، محیط زیست و ... نیز مطرح هستند که آنها نیز در تصمیم گیری باید وارد شوند.

 

منابع:

١-دوشنبه 11 آبان 1388
باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران« ایسکانیوز»

٢-انتقال پایتخت : ضرورت آینده  وبلاگ دکتر مهدی زارع 

http://mehdizare.blogspot.com/2009/11/blog-post.html

 

  نظرات ()
مطالب اخیر هشدار رضایی به عربستان/ باید برای آزمون آزادی منطقه آماده باشیم خجسته خبر داد: بررسی طرح استانی شدن انتخابات خارج از نوبت مرد یادآور شین‌آباد از همدان تلاش خود را آغاز کرده است." با طرح استانی شدن انتخابات موافق هستم دولت در آخرین اظهارات نظر خود پایان پروژه‌ها را به سال 94 موکول کرد طرح استانی شدن انتخابات مجلس فرماندار کبودراهنگ در کارگروه سلامت و امنیت غذایی: پزشکان به روستاهای محروم برون آیت‌ا... هزاوه‌ای همدانی در خاک آرمید بیشتر تهرانی ها دچار بیماری افسردگی هستند نعمتی سخنگوی هیأت رئیسه شد
کلمات کلیدی وبلاگ انتقال پایتخت (۳٢) پایتخت آینده ایران (۳۱) همدان (٢۸) تاریخ همدان (۱۳) تقصیمات کشوری (۸) ایجاد استان جدید (٦) زمان انتقال پایتخت سیاسی از تهران (٦) مشاهیر (٦) ادبیات (٥) تپه باستانی (٥) فرمانداری (٤) آداب و رسوم (٤) مذهبی (۳) فرهنگ (۳) نام جای (۳) سمنان (۳) زلزله تهران (۳) امیر خجسته (۳) کمیسیون شوراها و امور داخلی مجلس (۳) گزینه های انتقال پایتخت (۳) راههای کشور (۳) طرح استانی شدن انتخابات مجلس (۳) موافقان و مخالفان طرح استانی شدن انتخابات مجلس (٢) نقش اقوام در انتخابات (٢) رئیس کمیسیون امور شوراهای مجلس (٢) علیرضا خسروی نماینده سمنان،‌مهدی‌شهر و سرخه (٢) راه آهن غرب کشور (٢) موقعیت همدان (٢) آزاد راههای کشور (٢) آثار تاریخی همدان (٢) هکمتانه (٢) تپه مصلی (٢) خراسان (٢) اراک (٢) شهرستان (٢) ساوه (٢) عرفان (٢) تبریک (٢) مجلس (٢) عید (٢) تهران (٢) جغرافیا (٢) پرند (٢) سبزوار (٢) نتایج (۱) کوریجان (۱) عید نوروز (۱) آرامگاه (۱) آش (۱) روزنامه (۱) طبس (۱) نوروزی (۱) غدیر (۱) تغذیه (۱) اصفهان (۱) نقشه (۱) گردشگری (۱) وزیر آموزش و پرورش (۱) مناسبت (۱) بحرین (۱) مازندران (۱) انتخابات (۱) دختر (۱) رمضان (۱) عکس (۱) کتاب (۱) شاهرود (۱) طنز (۱) انتخابات مجلس (۱) داستان (۱) زراومند (۱) هادی گروسین (۱) دریاچه باستانی همدان (۱) ترک و آذری (۱) هابیل چگنی (۱) فرش همدان (۱) نواحی فرش بافی (۱) انواع فرش (۱) دهستان (۱) موسیقی بومی همدان (۱) موسیقی آذری همدان (۱) موسیقی کردی همدان (۱) موسیقی لری همدان (۱) خانه تاریخی (۱) پوستی زاده (۱) آخوندملاعلی همدانی ره (۱) آیت‌الله بهاری (۱) تنکابن (۱) عکس قدیمی (۱) سعید افقی (۱) اجرای نمایش (۱) پایگاه اطلاع رسانی دولت (۱) جمعیت (۱) بازار همدان (۱) کاروامسراهای همدان (۱) بوعلی سینا (۱) موزه (۱) ابن سینا (۱) ملایر (۱) همه کسی (۱) بخش (۱) امام جمعه (۱) شعر با گویش همدانی (۱) گویش همدانی (۱) شرح یک شعر به گویش همدانی (۱) حاجی بابایی (۱) مهدی چمران (۱) نمایندگان مجلس شورای اسلامی (۱) جستجوی راه حل (۱) انتقال هدفمند جمعیت از پایتخت به شهرستان (۱) استاندار همدان (۱) ملت ما (۱) احسان قنبری (۱) اخبار همدان (۱) شهر جدید حورا (۱) آیت الله بنی صدر (۱) آخوند ملاعلی همدانی (۱) شیخ باقر مهاجرانی (۱) تهران کوتاهترین پایتخت دنیا (۱) کمیته اضطراری فجایع طبیعی (۱) فرماندار کبودراهنگ (۱) محمد علی پور مختار (۱) انتخابات ریاست جمهوری یازدهم (۱) کرم رضا پیریایی (۱) بهروز نعمتی (۱) مقاله isi و isc (۱) کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس (۱) محمد ابراهیم الهی تبار (۱) نقش اقوام در انتخاب روحانی (۱) امین فضلی (۱) پایتخت را خُرد کنیم (۱) نقش سازمان زمین شناسی درانتخاب پایتخت (۱) مدیرکل دفتر بررسی مخاطرات زمین شناسی (۱) پژوهشگران جوان همدانی (۱) رییس باشگاه پژوهشگران و نخبگان واحد همدان (۱) مناطق کم لرزه (۱) دانش آموزات (۱) هاشمی مشاور رئیس جمهور مسئول مطالعه طرح انتقال پای (۱) راه و شهرسازی (۱) اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی (۱) معلون سیاسی امنیتی استاندار همدان (۱) طرح بررسی ساماندهی و تمرکززدایی از تهران (۱) هیأت رئیسه مجلس (۱) نماینده مردم اسد آباد درمجلس شورای اسلامی (۱) آیت‌ا هزاوه‌ای همدانی در خاک آرمید (۱) الزمات انتقال پایتخت (۱) تمرکز شدید و ازدحام جمعیت: (۱) نتیجه انتقال پایتخت چیست؟ (۱) باربد فرهادی (۱) کمیسیون عمران مجلس (۱) حمدجواد کولیوند (۱) عضو کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر تهرا (۱) راه‌آهن کرمانشاه (۱) علی نورزاد (۱) نماینده بهار و کبودراهنگ در مجلس شورای اسلامی (۱) استاندار قم (۱) اسد آباد (۱)
دوستان من پایگاه اطلاع رسانی بسیج سپاه انصار الحسین همدان فرمانداری همدان همدان پايگاه انصارالمهدی پايگاه ميعاد کوریجان دیار تاریخی کاغذ رنگی آیت الله نوری همدانی استان خوزستان شمالی دروازه های تاريخی همدان دانشگاه بوعلی سينا دانشگاه آزاد اسلامي اسدالله ربانی مهر-دامنه های الوند آقبلاق آقداق پرتال زیگور طراح قالب